تندیس مهر باستان

شرح صلحنامه ايران و روم

موسونيانوس سردار رومي در خواست صلح كرد شاپور اوّل براي او چنين نوشت: "شـاپور،شاه شاهان،برادر مهروماه و همتاي ستارگان به برادر خود كنستانتيوس سلام مي رساندو خوش وقت است از اين كه امپراطور در اثر كسب تجربه به راه راست باز گشته است . نياكان من قلمرو خود را تا رود استريمونو حدود مقدونيّه گسترش داده بودند . من در جلال وعظمت و فضيلت بر همه ي نياكانم برتري داشتم و وظيفه ي خود مي دانم كه ارمنستان و بين النهرين را كه به حيله و تزوير از نياكانم به در كردند ، باز ستانم . اين سرزمين هاي كوچك را كه تنها موجب نفاق و خونريزي است،به من باز پس دهيد ؛ و به شما مي گويم كه اگر سفير من بدون پاسخ مثبت باز گردد ، پس از انقضاي زمستان با تمام نيروي خويش به جنگ شما خواهم آمد." امپراطور روم «كنستانتيوس گشاينده ي درياها و خشكي ها وخداوند فروشكوه جاوداني »در پاسخ به «برادرش شاپور» مي نويسد : "اگر روميان گاهي دفاع را بر حمله رجحان مي نهند از بيم و ترس نيست ،بلكه از راه مداراست.گر چه روميان گاهي پيروز نشده اند،ولي هرگز نتيجه ي قطعي جنگ به زيان آنان نبوده است." امپراطور روم با اين پاسخ سبكسرانه نتوانست از وقوع جنگ جلوگيري كند و شاپور دوّم تمام سرزمينهاي ذكر شده در نامه را تسخير كرد و روم را به سختي شكست داد و پادشاه روم سزاي پاسخ بيخردانه ي خود را يافت. ادامه ي شاپور دوّم شاپور بر ارمنستان تاخت و سرزمين هاي بسياري تصرّف كرد.امّا سر انجام شكست خورد . او قانوني وضع كرد كه ديگر مسيحيّت در ايران ممنوع باشد اگر بعضي خشم هايش را ناديده بگيريم او پادشاهي قدرتمند و با اراده بوده است وي در سال 379 ميلادي در گذشت. اردشير دوّم{ 379 تا 382 ميلادي} پس از در گذشت شاپور اوّل برادر زن او به پادشاهي رسيد.وی فردي ضعيف النفس،بي اراده و در عين حال بسيار رعيّت پرور ، خوش دل، وپاك نيّت بود.بر روي سكّه هاي به جا مانده از او كلمه ي نيكوكار(گرب كرتار)مشاهده می شود.او در دوران حكومت خود مسيحيان سرزميني كه قبلاً بر آن حكومت مي كرد{آديابن}را آزار بسيار ميداد.به نوشته ي بر خي مورّخان وي برادر بزرگ شاپور كبير بوده است. اردشير دوّم پس از 4 سال سلطنت بي فايده به وسيله ي بزرگان كشور از مقام خويش خلع گرديد.