تندیس مهر باستان

ايوان مداين

مشهورترين بنايي كه پادشاهان ساساني ساخته اند قصري است كه ايرانيان آنرا ايوان مداين ياطاق كسري مي نامند. هنوز ويرانه آن در محله اسپانبر در مداين موجب حيرت سياحان است. ساختمان اين بنا را بخسرو اول نسبت مي دهند. مجموع خرابه هاي اين كاخ و متعلقات آن مساحتي بعرض و طول ۳۰۰×۴۰۰ متر را پوشانيده است. در اين مساحت آثار چند بنا ديده مي شود.علاوه بر طاق كسري عمارتي است كه در فاصله ۱۰۰ متر در مشرق طاق و تلي كه به معروف به حريم كسري است قرار دارد. طاق كسري تنها قسمتي است از محل عمارت كه اثر قابل توجهي از آن بقي مانده است. تا سال ۱۸۸۸ ميلادي نما و تالار بزرگ مركزي بر پا بود اما در آن سال جناح شمالي خراب شد. و اكنون جناح جنوبي نيز در شرف انهدام است. در وسط اين جلوخان دهانه ي تاق بزرگ بيضي شكل نمايان است كه عمق آن تا آخر بنا پيش رفته است.طاق كسري مقر معمولي شاهنشاه بود. حيرت و اعجاب بينندگان بيشتر به علت عظمت و شكوه و ضخامت اضلاع آن است كه در هيچ اثر تاريخي ديگري يافت نمي شود.مسلمانان پس از فتح تيسفون ايوان مداين ( طاق كسري ) را براي مسجد اختيار كردند و گويند امام علي (ع) در همين ايوان نماز به جا آورده اند. ساسانيان 7 شهر مهم خود را مداين مي ناميدند. كه 5 شهر از آنها شناخته شده است: تيسفون ، وه اردش ، رومگان ، در زني ذان و ولاش آباد كه طاق كسري( ايوان مداين) در محله اسپانر اين شهرقرار دارد. مهمترين شهر آنها شهر تيسفون بوده است.این طاق اکنون در کناردجله در نزدیکی بغداد در جایی به نام سلمان پاک قرار دارد . سقف آن به شکل بیضی زده شده و قسمتی از کاخ سفید است که انوشیروان در ۵۵۰ میلادی بناکرده بود و قالی زربفت معروف بهارستان، فرش این تالار بوده است . دهنة طاق به بیست و پنج متر وارتفاع آن به بیست و نه متر می رسد . این اثر شگرف را بعضی منسوب به زمان شاپور اول نیز دانسته اند . پس از تسخیر شهر توسط اعراب،سلمان فارسی، به فرمانداری این شهر توسط عمربن خطاب برگزیده شد. از آنجا که تیسفون پایتخت بزرگترین امپراتوری آن دوران بود، ثروت فراوانی در آن گرد آمده بود، به همین روی انتقال غنایم چند ماه به طول انجامید. بعدها یعنی در دوره عباسیان شهر تخریب و از قطعات کاخها و ساختمانهای شهر در ساخت شهر جدیدی در همان نزدیکی بنام بغداد استفاده شد.