تندیس مهر باستان
|
|
مدیریت تندیس مهر باستان
 سيد سهيل مهرزاد
|
تمدن و حكومت سومریان موضوع: تمدن و حکومت سوماریان یکشنبه نهم اردیبهشت 1386 21:28 تمدن و حكومت سومریان
سومریان از اقوام باستانی ساکن در جنوب سرزمین کنونی عراق یعنی ميانرودان سرزمین میانِ دو رود دجله وفرات و شمال خليج فارس بودند. ایشان از جمله در شهر باستانی بابل سکنی داشتند و تمدنی بسیارغني و با کیفیت متعالی و بلند مرتبه پی ریزی نمودند. ورود سومریان
تاریخ ورود سومریان به این سرزمین دقیقا معلوم نیست، ولی بر اساس کاوش های باستانشناسي سومریان حدودا 4500 سال ق.م نخستين تمدن درخشان بشری را پایه گذاری کردند البته قابل ذكر است كه تمدن جيرفت كه در سومر به آن آرتا مي گفتند نيز همپايه و همدوره ي اين تمدن است و دولت شهرهای باشکوهی چون اور، اوروك نيپور، كيش، لاگاش، اريدو و غیره بنا نهادند، لازمه ایجاد چنین تمدنی اینست که سومریان حداقل 500 سال قبل از بوجود آوردن دولت شهرها، در منطقه حضورداشته باشند یعنی میتوان گفت سومریان 4500-5000 سال ق.م در منطقه میانرودان بوده اند.این باور که چرا سومریان را نخستين قوم شکل یافته می خوانند چند علت دارد.ابتدایی ترین و برترین آثار کشاورزی که نشانه زندگی اجتماعی آنان است،ابزار سازی ودانش استفاده از فلزات،خط و نوشته که مهمترین اختراع بشری است(خط سومریان میخی بوده و حدود 4500_5000 سال قدمت دارد.) و وجود شهرهای مستقل.خاستگاه سومریان
درباره خاستگاه سومریان پیش از آمدن ایشان به میانرودان هیچ سند و گواه و راهنمای تاریخی وجود ندارد اكثر دانشمندان خاستگاه ایشان را از فلات ایران و از دامنه هاي زاگرس دانسته اند. علیپاشا صالح سومریان را از تبار قفقازي همنژاد با چچنها و گرجیها دانسته و خط سیر مهاجرت ایشان را از شمال غربی ایران نوشته است ولی برای اثبات این نظریه مدرکی تاریخی وجود ندارد.زبان سومريان
زبانشناسان زبان سومری را جزء زبانهای تك خانواده (منفرد) یعنی بدون خویشاوندی در میان زبان های امروزی دسته بندی کرده اند. برخی تلاشها در پیوند دادن زبان سومری با زبانهای دراويدي هند, اورالی و نیز آلتایی با شکست روبرو شده است. البته زبان هاي ايلامي و دراويدي در كنار سومري به صورت رديف قرار گرفته اند.در مورد ریشه زبانی این قوم اختلاف نظر بین تاریخ دانان وجود دارد. دانشنامه بریتانیکا می نویسد: زبان سومری، زبانی منفرد و کهنترین زبان مکتوب موجود است. این زبان برای نخستین بار در حدود 3100 پ.م در جنوب میانرودان گواهی گردیده و در طول هزاره سوم پ.م. رشد و توسعه یافته است. در حدود 2000 پ.م،زبان سومری به عنوان زبانی محاوره ای، با زبان سامی اکدی (آشوری- بابلی) جایگزین شد اما کاربرد کتبی آن کمابیش تا پایان حیات زبان اکدی، در حوالی آغاز عصر مسیحیت، ادامه داشت. زبان سومری هرگز بسیار فراتر از مرزهای اصلی خود در جنوب میان رودان توسعه نیافت؛ شمار اندک گویندگان بومی این زبان، تناسبی با اهمیت عظیم و تأثیرات زبان سومری بر توسعه تمدن میان رودان و تمدنهای دیگر، درهمه مراحل آنان،نداشت. وام واژههای سومری در دیگر زبانها
دیپی ، واژه سومری دوب DUB که معنی کتیبه و سنگ نوشته را دارد، در زبان ایلامی (خوزی) به گونه Tup-pi-me به همان معنا دیده می شود. در زبان فارسی باستان نیز به گونه ی دیپی دیده می شود. و از آن مشتقات گوناگونی درست شد مانند دیپیر (دبیر)، دیپیستان (دبستان)، دیپیوان (دیوان) و دبیرستان. اما این که این واژه از کدام زبان است شاید براستی نتوان مشخص کرد، زیرا ایلامی ها هم همپای سومریان بوده اند. تصورات دینی سومریان
باستانشناسان براین باورند که سومریان بت پرست بوده اند. مردمان آن اعصار مانند ایلامیان، هورییان، کاسی ها، اورارتوها و... همه بت میپرستیدند و البته یکتاپرستی در آن زمان تبديل به چندخدايي شده بود. ذکر این نکته لازم است که بت پرستی سومریان با نوع بت پرستی اکدیان وآشوریان فرق اساسی داشته است .علاوه بر خدایگان مجزایی که مختص هر شهر سومری بوده است سه ربالنوع مشترک نیزداشتهاند:
- آنو – فرمانروای آسمانها
2- بئل – خدای زمین
3- اِآ – خدای دره عمیق
خدایان مذکور الهه روحهای پاک ونجیب بودند وسومریان برای در امان ماندن از ارواح خبیث،دعفریت و دیو، قربانی نموده و نذرونیاز میکردند. به بیان دیگر ایشان به مثابه تعلیمات پسين دین زرتشت به دو نیروی خیر وشر اعتقاد داشتند، آنها به روح و غلبه نهایی خیر بر شر اعتقاد داشته و برای در امان ماندن از شر، قربانی میکردند. بعضی ازخدایان دارای همسر بودند و بسیاری ازرب النوع ها نیزدارای پدری ازجنس خدا بودند.ازنظر سومریان، خداوندان نیز چون انسان دارای غضب، شهوت، سنگ دلی، عشق، نفرت و سایر صفات بودند و مانند روحانیان زرتشتی خادمان دینی سومری نیز ارج و قرب فراوانی در تودههای مردم داشتند.سومریان اعتقاد داشتند که خدایان نیز چون شاهان زندگی توام با رفاه و آسایش دارند به این دلیل عبادتگاهایشان را مزین به اشیاي قیمتی و جواهرات و وسایل زینتی میکردند که شباهتی تام با آتشکدههای زرتشتی داشته است. آنان بزرگِ شهر را پاتئسی مینامیدند و اعتقاد داشتند که او به نیابت از خدایان به رتق وفتق امور شهر می پردازد.نوشته شده توسط سید سهیل مهرزاد | لینک ثابت |
|
